Den eldre jernalderen er perioden frå om lag år 500 f. Kr til 550 e. Kr. Vi deler den eldre jernalderen inn førromersk jernalder (550-0), romartid (0-400 e. Kr.) og folkevandringstid (400-550 e. Kr.) Årsakene til denne inndelinga er hovudsakleg knytt til utviklinga på det europeiske kontinentet.

I den eldre jernalderen lærte menneska korleis ein kunne utvinne jern. Dette var eit viktig framskritt. No kunne dei smi reiskap og våpen som både var meir effektive og haldbare. I denne perioden vart klimaet kjøligare i Noreg og folk begynte å bygge meir permanente og solide hus. Dette førte til at fleire vart bufaste. Familien og ætta var viktige og dei døde vart ofte gravlagde i haugar nær tunet.

Det arkeologiske materialet frå denne perioden tyder på at nokre gardar var rikare og hadde større overskot enn andre. Truleg var dette gardane til regionale høvdingar. På Eide i Gloppen er det funne ein stor gard frå folkevandringstid. Dette er truleg garden til ein regional høvding.